AIVD: dreigingen van binnenuit vormen groeiend risico voor organisaties
De AIVD heeft op 28 oktober de publicatie Weerbaar tegen dreigingen van binnenuit uitgebracht. Volgens de dienst zetten buitenlandse inlichtingendiensten, extremistische en criminele netwerken bewust insiders in bij organisaties. Het gaat om diefstal van kennis, technologie en vertrouwelijke informatie, tot en met sabotage. Op 2 november bracht ook Digitale Overheid de publicatie onder de aandacht van overheidsorganisaties.
Niet alleen kwade opzet
Een insider is iemand die zijn kennis of toegangsrechten gebruikt om schade te veroorzaken, bewust of onbewust. Volgens de AIVD komen de meeste incidenten juist van onbewuste insiders: een medewerker die op een phishinglink klikt of documenten laat liggen. Bewuste insiders zijn minder talrijk, maar hun acties zijn vaak gericht en hebben grote impact.
Wat betekent dit voor jouw organisatie?
De AIVD adviseert om dreigingen van binnenuit op te nemen in het integrale risicobeheer en een insider risk-programma in te richten. Concreet noemt de publicatie onder meer:
- toegang alleen geven als dat voor het werk nodig is (need-to-know);
- uitvoerende en controlerende taken scheiden en vier-ogen toepassen bij risicovolle handelingen;
- rechten direct aanpassen bij functiewisseling of vertrek, en periodiek controleren;
- systeemhandelingen loggen en logs lang genoeg bewaren;
- een duidelijke, vertrouwelijke meldprocedure en jaarlijkse awareness-training.
Dat geldt voor gemeenten, zorgorganisaties, SaaS-leveranciers en financiële instellingen. Juist daar hebben medewerkers toegang tot gevoelige gegevens van burgers, patiënten of klanten.
Wat toetst een auditor?
Veel van deze maatregelen zijn geen nieuwe eisen. Ze staan al in ISO 27001, NEN 7510 en de BIO, en vallen onder de zorgplicht van de Cyberbeveiligingswet. In een audit kijken we bijvoorbeeld of autorisaties aansluiten op functies, of accounts van vertrokken medewerkers echt zijn ingetrokken, of functiescheiding in de praktijk werkt en of iemand de logging ook daadwerkelijk bekijkt. Daar zitten in de praktijk vaak de verschillen tussen papier en werkelijkheid.
Tip: gebruik de beoordelingsvragen achterin de AIVD-publicatie als korte zelftoets, en neem de uitkomsten mee in je volgende risicoanalyse.
Wil je laten toetsen hoe jouw organisatie ervoor staat? Bekijk onze security audit of de interne audit ISO 27001, of neem contact op.
Bron: AIVD, Interne dreigingen vormen een groeiend risico voor organisaties (28 oktober 2026) en de publicatie Weerbaar tegen dreigingen van binnenuit.
